Dictionary of Scientific Terms فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی زانستی
Home Search Dictionary Comments Font Download About                    English کوردی
دانه‌ری فه‌رهه‌نگ
مسته‌فا سلێمان عه‌بدوڵلا


-  ساڵی 1938 له‌ دایک بووه‌

- [1945-1951] خوێندنی سه‌ره‌تایی له‌ قوتابخانه‌ی کانێسکان له‌ سلێمانی ته‌واو کردوه

- [1951-1956 خوێندنی ناوه‌ندی و ئاماده‌یی له‌ قوتابخانه‌ی دواناوه‌ندی سلێمانی ته‌واو کردوه

- [1956-1960] کۆلێجی ئه‌ندازه(به‌شی میکانیک)‌ ی له زانکۆی‌ به‌غدا ته‌واو کردوه

- [1961-1965] به‌پله‌ی ئه‌فسه‌ری ئیحتیات مامۆستا و وه‌رگێڕ بوه‌ له مه‌ڵبه‌ندی ڕاهێنانی پیشه‌یی له‌ سه‌ربازگه‌ی ره‌شید له‌ به‌غدا

- [1966-1973] ئه‌ندازیاری پرۆژه‌ی پیشه‌سازی بوه‌ له‌ وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی له‌ به‌غدا‌، له‌و ماوه‌یه‌دا سه‌رپه‌رشتی پرۆژه‌کانی تۆڕی بۆریه‌کانی کۆکردنه‌وه‌ی گاز و کارگه‌ی ده‌رهێنانی کبریتی کردوه‌. له‌ پایزی 1968 ه‌وه‌ ئه‌ندازیاری پرۆژه‌ی شه‌کری سلێمانی بووه‌

- هاوینی 1973 کراوه‌ به‌ به‌ڕێوه‌به‌ری ته‌کنیکی له‌ کارگه‌ی شه‌کری سلێمانی، پاش ساڵێک کراوه‌ به‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی هه‌مان کارگه‌ تا1980

- له‌ ئه‌یلولی 1980 به‌ هۆی بۆردومانی کارگه‌ی شه‌کری سلێمانی له‌ لایه‌ن فرۆکه‌ی ئێرانه‌وه‌ تووشی شه‌له‌لی به‌شی خواره‌وه‌ی له‌ش بوه‌

- پاش ساڵێک تیماری له‌ بیمارخانه‌کاندا گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ کارگه‌ی شه‌کر به‌ پله‌ی پسپۆڕ

- له‌ ساڵی 1966 له‌گه‌ڵ مامۆستا شیرین فایه‌ق ساڵح خێزانیان پێکه‌وه‌نا. ئێستا پێنج منداڵیان هه‌یه‌: سه‌لار، سه‌ناریا، سۆران، سیڤه‌ر، سۆزه‌

- له‌ کانونی یه‌که‌می ساڵی 1996 له‌ گه‌ڵ خێزانه‌که‌ی چوونه‌ته‌ ئه‌مریکا

- ساڵی 2001 فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی زانستی چاپ و بڵاو کردۆته‌وه‌‌

- ئێستا خانه‌نشینه‌ له‌ سلێمانی

پێشه‌کی

فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی زانستی، پرۆژه‌ی سایتێکی ئه‌لیکترۆنیه،‌ بۆ کۆکردنه‌وه‌ی زاراوه‌ی زانستی به‌ زمانی کوردی، ئه‌و زاراوانه‌ی که‌ ئێستا باون و به‌کارهاتوون له‌ کتێبی قوتابخانه‌کانی هه‌رێمی کوردوستانی عیراق، یان له‌ بابه‌ته‌ زانستییه‌کانی ناو رۆژنامه‌و گۆڤار و فه‌رهه‌نگه کوردییه‌کاندا.

ئامانجی سه‌ره‌کی ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌، یارمه‌تی ئه‌و خوێندکارانه‌یه‌ که له‌ سه‌ره‌تاوه‌ تاکۆتایی خوێندنی دواناوه‌ندی به‌ کوردی ده‌خوێنن و له‌ قۆناخی پاش دواناوه‌ندیدا وانه‌کانیان ده‌بێت به‌ ئینگلیزی و عه‌ره‌بی، دیاره‌ بوونی فه‌رهه‌نگێ به‌و زاراوانه‌ی پێی ڕاهاتوون کارێکی بێسوود نییه‌. هه‌روه‌ها ئومێده‌وارم نوسه‌ران و وه‌رگێڕکارانیش سوود له‌م سایته‌ ببینن و هاوکاریشی بکه‌ن، به‌ ده‌وڵه‌مه‌ند کردن و ڕاستکردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌کانی.

سه‌ره‌تا ئه‌م پرۆژه‌یه‌ به‌و زاراوانه‌ی که‌ له‌ فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی زانستی ساڵی 2001 دا، چاپ و بڵاوم کردۆته‌وه‌ ده‌ست پێده‌که‌م. ئومێده‌وارم له‌ چه‌ند مانگی داهاتوودا ڕوونوسێکی فراوان و پوخته‌کراوی ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌، که‌ ئێستا له‌ قۆناخی ئاماده‌کردندایه‌، بخه‌مه‌ به‌ر دیدی خوێنه‌ران، به‌سوود وه‌رگرتن له‌و کۆمه‌ڵه‌ فه‌رهه‌نگه‌ی له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی‌دا چاپ و په‌خش کراون.

ئه‌م سایته‌ ده‌وری سێ فه‌رهه‌نگ ده‌بینێت، هه‌ر زاراوه‌یه‌ک به‌ زمانی کوردی یان عه‌ره‌بی یان ئینگلیزی له‌ خانه‌ی سێرچدا بنوسیت و سێرچی بۆ بکه‌یت مانا زانستییه‌که‌ی به‌ دوو زمانه‌که‌ی دی ده‌رده‌خات له‌گه‌ڵ‌ بابه‌تی زانستی زاراوه‌که‌.

تکا له‌ خوێنه‌رانی ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌ ده‌که‌م ڕه‌خنه‌ و تێبینی و پێشنیاره‌کانیان راسته‌وخۆ به‌ به‌شی(پێشنیار) دا ڕه‌وانه‌ بکه‌ن‌. ئه‌گه‌ر ناو و ئیمه‌یڵی خۆت بنوسیت له‌کاتی پێویستدا دانه‌ر ده‌توانی په‌یوه‌ندیت پێوه‌ بکات. خسڵه‌تی باشی فه‌رهه‌نگ نه‌بوونی هه‌ڵه‌یه‌، گه‌ر یه‌ک هه‌ڵه‌ش‌ ڕاست بکه‌یته‌وه‌ خزمه‌تێکت به‌ فه‌رهه‌نگه‌که‌ گه‌یاندوه.

سیڤه‌ر مسته‌فا سلێمان به‌رنامه‌ڕێژی سایتی فه‌رهه‌نگی کردووه. زۆر سوپاسی هه‌وڵ و ماندووبوونی ده‌که‌م، هیوادارم نمونه‌ی زۆر بێت‌.

بۆ زانیاری زیاتر له‌سه‌ر فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ی زانستی، وا له‌ خواره‌وه‌ پێشه‌کی چاپی ساڵی 2001 (بێجگه‌ له‌ هێماکان) دووباره‌ ده‌که‌مه‌وه‌:

[[ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌ تایبه‌ته‌ به‌ زاره‌وه‌ی‌ گشتی‌ بابه‌ته‌كانی‌: بیركاری‌ و زینده‌وه‌رزانی‌ و فیزبا و كیمیا. زاراوه‌ كوردییه‌كان به‌ گشتی‌ ئه‌و زاراوانه‌ن كه‌ له‌ كتێبی‌ قوتابخانه‌كانی‌ ناوه‌ندی‌ و دواناوه‌ندیدا به‌كارهاتوون.

به‌ هیوای‌ ئه‌وه‌ی‌ قوتابیانی‌ زانكۆ، له‌ سه‌ره‌تای‌ خوێندنی‌ وانه‌ زانستیه‌كان به‌ زمانی‌ ئینگلیزی‌، سوودی‌ لێ‌ وه‌ربگرن.

فه‌رهه‌نگه‌كه‌ له‌ دووبه‌ش پێكهاتووه‌: 
به‌شی‌ یه‌كه‌م (له‌ ده‌سته‌ چه‌په‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات): ئینگلیزی‌ بۆ عه‌ره‌بی‌ بۆ كوردییه‌.
به‌شی‌ دووه‌م (له‌ ده‌سته‌ ڕاسته‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات) : كوردی‌ بۆ عه‌ره‌بی‌ بۆ ئینگلیزیه‌.

تێبینی: هێمای( *) له‌سه‌ر ئه‌و زاراوانه‌ دانراوه‌ که‌ له‌ لایه‌ن ( لیژنه‌ی‌ زاراوه‌ زانستیه‌كان له‌ كۆڕی‌ زانیاری‌ عێراق - به‌غدا) په‌سه‌ند کراوه‌."

سوپاس و پێزانین

له‌ ساڵی‌ 1986دا مۆڵه‌تی‌ له‌ چاپدانی‌ یه‌كه‌م ده‌ستنووسی‌ ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌م له‌ وه‌زاره‌تی‌ ڕاگه‌یاندن له‌ به‌غدا به‌ ژماره‌ 44 به‌رواری‌ 16/4/1986 وه‌رگرت و ناردم بۆ ئه‌مانه‌تی‌ ڕۆشنبیری‌ له‌ هه‌ولێر بۆ یارمه‌تی‌ له‌ چاپدانی‌. پاش چه‌ند مانگێك، برای‌ به‌ڕێزم كاك حمه‌ نوری‌ تۆفیق چوو بۆ هه‌ولێر بۆ سۆراخی‌ ڕه‌زامه‌ندیان، به‌ڵام ئه‌وان ده‌ستنووسه‌كه‌یان پێدا نارده‌وه‌ به‌بیانووی‌ كه‌می‌ بودجه‌ی‌ ئه‌و ساڵه‌یان هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا ده‌ستنوسه‌كه‌م پیشانی‌ خوالێخۆشبوو مامۆستا عبدالله سه‌راج و برای‌ به‌ڕێزم مامۆستا جه‌مال عه‌بدول دا، هه‌ردووكیان چه‌ندین تێبینی‌ و پێشنیاری‌ به‌ سوودیان بۆ نووسیم كه‌ جێگه‌ی‌ سوپاس و پێزانینن.

له‌ ساڵی‌ 1999دا ده‌ستنووسی‌ دووه‌می‌ فه‌رهه‌نگه‌كه‌م ئاماده‌كرده‌وه‌و زاراوه‌ جیاوازه‌كانی‌ كۆڕی‌ زانیاری‌ و چه‌ندین وێنه‌ی‌ ڕوونكردنه‌وه‌م بۆ زیاد كرد. پاش تایپكردنی‌ به‌ كۆمپیوته‌ر، كۆپیم نارد بۆ چه‌ند دۆست و برایه‌ك، ئه‌وانیش دڵسۆزانه‌، هه‌ریه‌كه‌و له‌ بواری‌ خۆیدا. به‌ گه‌ڵاڵه‌ی‌ فه‌رهه‌نگه‌كه‌دا چوونه‌وه‌و چه‌ندین تێبینی‌ و پێشنیاری‌ پڕ سوودیان بۆ نووسیم كه‌له‌پاكنووسی‌ فه‌رهه‌نگه‌كه‌دا ڕه‌چاوم كردوون . زۆر سوپاسیان ده‌كه‌م و هیوادارم وێنه‌یان هه‌ر زۆر بێت. ئه‌م لیسته‌ی‌ خواره‌وه‌ ناوی‌ ئه‌و به‌ڕێزانه‌یه‌:

- مامۆستا ساڵح محه‌مه‌د ئه‌مین به‌ زاراوه‌كانی‌ بیركاریدا چۆته‌وه‌
- مامۆستا رۆوف جلال به‌ زاراوه‌كانی‌ زینده‌وه‌رزانی‌دا چۆته‌وه‌
- مامۆستا نه‌وزاد عمر محی‌ الدین به‌ زاروه‌كانی‌ فیزیادا چۆته‌وه‌
- مامۆستا جلال عه‌لی‌ به‌ زاراوه‌كانی‌ بیركاریدا چۆته‌وه‌
- كاك شه‌وكه‌ت ئیسماعیل چه‌ندین زاراوه‌ی‌ هاوواتای‌ پێشنیاركرد
- كاك محه‌مه‌د ئه‌مین حسین به‌ شێوه‌ی‌ ڕێنووس و داڕشتنی‌ زاروه‌كاندا چۆته‌وه‌

سه‌رچاوه‌كان

1- A first Science Dictionary D.J. Lucas, H.I. James and O.J. Simpson London 1976

2- المعجم العلمي المصور / إنجليزي - عربي / الدكتور أحمد رياض تركي. القاهرة 1968

3- معجم المصطلحات العلمية‌ و الفنية‌ والهندسية‌ / إنجليزي - عربي / أحمد شفبق الخطيب الطبعة‌ السادسة‌. بيروت 1984

4- كتێبی‌ بیركاری‌ و زینده‌وه‌رزانی‌ و فیزیا و كیمیایی‌ قوتابخانه‌كانی‌ ناوه‌ندی‌ و دواناوه‌ندی‌ (چاپه‌كانی‌ پێش ساڵی‌ 1986)

5- گۆڤاری‌ په‌روه‌رده‌و زانست - ژماره‌ 14 (ژماره‌ی‌ تایبه‌ت بۆ زاره‌وه‌ی‌ كتێبی‌ قوتابخانه‌كان)

6- زاراوه‌ی‌ كوردی‌ زانسته‌كان - لیژنه‌ی‌ زاراوه‌ زانستیه‌كان له‌ كۆڕی‌ زانیاری‌ عێراق - به‌غدا
نامیلكه‌ی‌ یه‌كه‌م (فیزیا و كیمیا - 1989)، نامیلكه‌ی‌ دووه‌م (فیزیا - 1992)

7- هه‌ندێ‌ زاراوه‌ی‌ زانستی‌ / عه‌ره‌بی‌ - كوردی‌ / جه‌مال نه‌به‌ز هه‌ولێر 1960

8- فه‌رهه‌نگی‌ زانیاری‌ / عه‌ره‌بی‌ - ئینگلیزی‌ - كوردی‌ / كمال جلال غریب به‌رگی‌ یه‌كه‌م (سلێمانی‌ 1974) ، به‌رگی‌ دووه‌م (به‌غدا 1979) ، به‌رگی‌ سێیه‌م (به‌غدا 1983)

9- فه‌رهه‌نگی‌ زێوار / ئینگلیزی‌ - عه‌ره‌بی‌ - كوردی‌ / جه‌مال عه‌بدول هه‌ولێر 1995

Home | Search | Comments | Font Download | About
Copyright @ 2006 - 2009 Ferhang.com. All Rights Reserved.